Rome (augustus 2009)

Deel 1: Het oude Rome
 

vrijdag 28 augustus
 

Met vlucht KL1603 vertrek ik om 13:40u vanaf Schiphol om in tweeëneenhalf uur naar Rome te vliegen. Vanaf Leonardo da Vinci Airport rijdt de Leonardo Express naar het centrum van Rome. Deze trein rijdt zonder tussenstops van het vliegveld naar het Termini (Centraal) station van Rome. Het Termini-station blijkt enorm groot te zijn en het is honderden meters lopen voor ik het station verlaat. Het is dan nog ongeveer 10 minuten lopen naar hotel Galileo waar ik zal verblijven, een leuk net hotel voor een redelijke prijs, dat ik met name koos vanwege zijn ideale ligging bij metrolijnen A en B. Het is al wat later geworden dan ik verwacht had, dus vertrek ik snel weer en ga met lijn B naar metrostation Cavour. Bij deze stop bevindt zich de basiliek San Pietro in Vincoli. Deze kerk trekt veel toeristen, maar op dit tijdstip zijn alle toeristenbussen al naar huis en is het heel rustig. De naam van de kerk betekent "Sint Petrus in ketenen" en dit verwijst naar het belangrijke relikwie dat een kistje onder het hoofdaltaar van de kerk bewaard wordt (foto 2): de gevangenisboeien (vincoli) van Petrus. De basiliek is daarnaast bekend vanwege het standbeeld van Mozes dat werd gemaakt door Michelangelo. Het beroemde beeld laat Mozes zien na zijn terugkeer van de berg Sinaï met de stenen tafelen (foto 1). Naast Mozes staan Rachel en Lea.

Mozes van Michelangelo Ketenen van Peterus Hoofdaltaar Barokken plafond De pest

De San Pietro in Vincoli basiliek werd in de 5e eeuw gebouwd binnen de muren van een antiek paleis. De kerk heeft een mooi barokken plafond (foto 4) en bestaat uit een schip met twee zijbeuken (foto 6,7). Aan de linkerkant bevinden zich aandenkens aan een processie tegen de pest in 1476 (foto 5). Vanaf de basiliek is het enkele minuten lopen richting het Colosseum dat mooi wordt verlicht door de ondergaande zon (foto 8,9). Ik loop nog een uurtje door het gebied rond het Colosseum en het Forum Romanum om mijn eerste indrukken op te doen van de belangrijkste redenen dat ik hier in Rome ben: de overblijfselen van het Oude Rome. Ik heb er enorm zin in deze fantastische stad morgen te gaan verkennen! Eerst ga ik echter lekker en uitgebreid dineren bij de Taverne Pretoriana vlakbij mijn hotel.

San Pietro in Vincoli San Pietro in Vincoli Colosseum bij zonsondergang Colosseum bij zonsondergang Campidoglio bij zonsondergang


 
zaterdag 29 augustus

  Colosseo (Colosseum)

Al voor de openingstijd sta ik bij de ingang van het Colosseum en dus heb ik nog even tijd wat rond te kijken. Zodra het mogelijk is, ga ik het Colosseum binnen zodat ik deze nog niet met grote groepen hoef te delen. Het Colosseum werd gebouwd in de jaren 69-96 en gefinancierd met de buit van de tempel van Jeruzalem. Het Colosseum was het grootste amfitheater in de Romeinse wereld met een elipsvorm van 189 bij 156 meter en ruimte voor 50000 tot 90000 toeschouwers. Er is een mooie documentaire van National Geographic over de bouw en de constructie. Nog steeds is goed te zien dat de buitenkant van het Colosseum bestond uit vier lagen: drie rijen met arcades en een vierde laag waarboven het velarium, een zeildek kon worden gespannen tegen de zon of de regen.

Boog van Constantijn Vloer van de arena Gerard in Rome Lagen van het Colosseum Colosseum

  De arena had een houten vloer die deels gereconstrueerd en deels verwijderd is, waardoor goed is te zien hoe de gangen en tunnels van de catacomben zich onder de vloer bevonden, waar de stallen waren en de gladiatoren vandaan komen. Wie een indruk daarvan wil hebben, moet de geweldige film Gladiator eens bekijken. Rondom de arena waren de zitplaatsen waarvoor gold hoe hoger de zitplaats, hoe lager het volk. Er zijn 80 ingangen en het Colosseum was zo efficiënt ingedeeld dat het hele theater in tien minuten gevuld kon zijn of leeg lopen. Ik neem een audiotour om meer te weten te komen over dit indrukwekkende amfitheater. De tour gaat eerst over de tweede galerij waar je het mooiste zicht hebt over de binnenkant van het theater en de arena en goed de structuur kunt zien. Door de arcaden boven (foto 7) heb je een mooi zicht op de omgeving (foto 8,9). De audiotour komt uiteindelijk uit op de binnengangen beneden. Alles is zo overweldigend groot. Ik vond het echt geweldig op deze historische plaats rond te lopen en mij het verleden voor te stellen.

Colosseum Arcaden Boog van Constantijn Badhuizen Catacomben
  Doorgang Binnengang Doorgang in Colosseum  


 

Arco di Costantino (Boog van Constantijn)

Als ik het Colosseum uitloop, wil ik eerst naar de Domus Aurea, het zogenaamde Gouden Huis van Nero. Dat blijkt echter in de steigers te staan en te zijn gesloten. Daarom loop ik terug naar het plein naast of voor het Colosseum, waar de Boog van Constantijn staat. Dit is een triomfboog die in 312 werd opgericht door Constantijn na zijn overwinning op Maxentius. De Boog van Constantijn stond aan het eind van de Via Triomphalis waarlangs triomftochten werden afgelegd. De boog is nauwelijks origineel, de meeste onderdelen komen van andere gebouwen. Zo komen de reliëfs op de bovenste laag van de boog van een gebouw dat werd gebouwd ten tijde van Marcus Aurelius.

Boog van Constantijn Boog van Constantijn Boog van Constantijn



Palatino (Palatijn)

Het volgende onderdeel in mijn planning voor vandaag is de heuvel Palatino. Dit is een van de zeven heuvels waar Rome op gebouwd is, maar ook de plaats waar al heel vroeg bewoning plaats vond. Op de heuvel zijn sporen gevonden van nederzettingen in de vroege ijzertijd. In later jaren woonde de elite van Rome op deze plaats en bouwden de keizers hier hun paleizen. De hele heuvel ligt vol met ruines hiervan en een groot deel van de Palatijn moet nog opgegraven worden. Ik ga de Palatijn binnen via de ingang bij de Boog van Constantijn en loop door het Aquaduct van Claudius en kom dan bij de Domus Severiana (foto 1), een paleis gebouwd door Septimus Severus, waarvan alleen de bogen en de baden nog overeind staan. Even verder ligt het stadion (foto 2,3), een groot laag liggend terrein waar vroeger de renbaan lag. Naast de renbaan ligt de Domus Augustana, de privé-residentie van keizer Augustus die nog redelijk bewaard gebleven is (en die voldoende schaduw biedt om even af te koelen van de brandende zon). Aan de achterzijde zijn overblijfselen te zien van diverse vertrekken, vijvers en binnenplaatsen (foto 5). Ik neem ook een kijkje in het Museo Palatino met voorwerpen die op de Palatijn gevonden zijn, maar dit heb ik vrij snel gezien.

Domus Severiana Stadion bij Palatijn Stadion bij Palatijn Stadion bij Palatijn Domus Augustana

Vanaf de achterzijde van de Domus Augustana heb je ook goed zicht op het Circo Massimo (Circus Maximus, foto 6). Dit is het oudste bekende Romeinse circus. Het werd gebruikt voor paardenraces en wagenraces, maar soms ook voor gladiatorenspelen. Je hebt wel wat fantasie nodig om je dit voor te stellen, want er is niet veel meer over van wat ooit het grootste stadion ter wereld was. Als ik verder loop, passeer ik het Domus Flavia (foto 7). Dit was ooit het officiële gedeelte van het keizerlijk paleis van Domitianus. Het Casa di Augusto (foto 8) is toevallig open voor publiek en de rij is niet te lang, dus neem ik een kijkje in dit voormalige woonhuis van Augustus. Er zijn onder andere mooi geschilderde muren te zien. Langs de Tempio Magna Mater (een tempel voor de godin Magna Mater) en het Casa di Livia (het huis van de echtgenote van Augustus) loop ik terug naar het Domus Flavia (foto 9) en vervolgens door de Orti Farnesiani. De Orti Farnesiani is een grote botanische tuin die werd aangelegd door de kardinaal Alessandro Farnese. Aan een kant van de tuin staan twee paviljoens van de kardinaal. Vanuit de tuin bij deze paviljoens heb ik een schitterend uitzicht op mijn volgende bestemming: het Forum Romanum (foto 10).

Circus Maximus Domus Flavia Casa di Augusto Domus Flavia Forum Romanum


 

  Foro Romano (Forum Romanum)

Tijdens de afdaling vanuit de tuinen van kardinaal Farnese op de Palatijn is het hele Forum Romanum goed te zien (foto 1 en 2). Het Romeinse Forum ligt aan de voet van de heuvel Capitolijn en was het marktplein, maar nog meer het burgerlijke en religieuze centrum van het oude Rome. Hier gebeurde alles: van plechtigheden tot gladiatorengevechten en hier stonden de belangrijke gebouwen. Ik kom het forum binnen op de Via Sacra bij de Arco di Tito (Boog van Titus, foto 3). Deze werd gebouwd in het jaar 81 door Domitianus na de dood van zijn vader Titus die slechts regeerde van 79-81. De triomfboog herinnert aan de overwinning op de joden en de overwinning van de tempel in het jaar 70 en dit is dan ook op de reliëfs afgebeeld. De Via Sacra, de Heilige Weg (foto 4) loopt van de Boog van Titus naar het Palazo Senatario (senaatspaleis, midden foto 5) en was een belangrijke doorgangsroute. Langs deze weg begin ik mijn bezoek aan het Forum Romanum.

Forum Romanum Forum Romanum Boog van Titus Via Sacra Forum Romanum

  Het Forum Romanum staat vol monumenten en er is voor mij ontzettend veel interessants te zien, teveel om op te noemen. Het eerste dat opvalt (foto 2 linksboven) zijn de overblijfselen van Basilica di Massenzio (Basilica van Maxentius), waarvan de bouw werd gestart door keizer Maxentius en na diens dood in 312 werd afgemaakt door Constantijn. De eenzame Colonna di Foca (Zuil van Phocas, foto 6) is uit 608 en daarmee het jongste monument op het Forum. De kerk Santi Cosma e Damiano met zijn grote bronzen deuren is helaas gesloten. De Tempel van Faustina en Antonius Pius (foto 7) werd gebouwd in 141 door keizer Antoninus Pius na de dood van zijn vrouw Faustina. Naast de tempel zijn de overblijfselen te vinden van de Basilica Emilia uit 179 v. Chr. (rechts op foto 8) dat een rechtszaal was. Aan de andere kant van de weg was het grote Atrium Vestae, het Huis van de Vestaalse Maagden, waar zes priesteressen, de Vestaalse Maagden, de heilige vlam bewaakten van Vesta, de godin van de haard die erg belangrijk was in het oude Rome. Naast het Atrium Vestae stond de Tempel van Vesta (links op foto 8). In de Curia Julia of Senaat zijn delen van beelden van Romeinse keizers te zien die bij het forum zijn gevonden (foto 10).

Colonna di Foca (Zuil van Phocas) Tempel van Faustina en Antonius Pius Tempel van Vesta Basilica Julia Curia

De mooie en opvallende Arco di Settimo Severo (Boog van Septimus Severus, foto 11) werd gebouwd voor het 10-jarig regeringsjubileum van keizer Septimus Severus. Eigenlijk nog niet uitgekeken verlaat ik na twee uur het Forum Romanum (foto 12) en kom uit op de Monte Capitolino. Bij de uitgang (of ingang) kijk je prachtig uit over het Forum Romanum. Opvallende monumenten vanaf hier gezien zijn de acht zuilen die zijn overgebleven van de Tempio di Saturno (Tempel van Saturnus, rechts op foto 14) en de zuilen van Diocletianus (links op foto 14). Een klein eindje verder heb ik uitzicht op de Fori Imperiali (keizerfora), waar elke keizer zijn eigen forum bouwde, maar die ik nu niet zal bezoeken.

Arco di Settimo Severo Forum Romamun Kerk Tempel van Saturnus Fori Imperiali


 

Campidoglio (Capitool)

Als ik het Forum Romanum verlaat, kom ik uit op de Monte Capitolino oftewel Campidoglio oftewel het Capitool. Dit was de kleinste maar belangrijkste van de beroemde zeven heuvels van Rome. Hier liggen nu rond het trapeziumvormige Piazza del Campidoglio van Michelangelo uit 1536, het Palazzo dei Senatori, het Palazzo dei Conservatori en het Palazzo Nuevo. In de laatste twee gebouwen, beide ook ontworpen door Michelangelo, zijn nu de beroemde Musei Capitolini (Capitolijnse Musea) gevestigd. Dit zijn de oudste openbare musea ter wereld met een unieke collectie beeldhouwwerk en schilderkunst. Deze collectie wilde ik uiteraard zien, maar het is inmiddels bijna drie uur en eerst ga ik eten. Daarvoor ga ik naar het dakterras van het Palazzo dei Conservatorei, waar je goed kunt eten en fantastisch uitzicht hebt over een deel van Rome. Daarna loop ik door het indrukwekkende museum. Er zijn zalen met prachtig geschilderde fresco's (foto 1) en natuurlijk is er ook de capitolijnse wolf met Remus en Romulus. In een speciale vleugel staat een groot bronzen ruiterstandbeeld van keizer Marcus Aurelius. Het is het origineel van het standbeeld buiten op het plein. Door een ondergrondse tunnel loop ik van het Palazzo dei Conservatori door het vroegere Tabularium (waarop het Palazzo dei Senatori is gebouwd) naar het Palazzo Nuevo. Het Tabularium was het vroegere archief van Rome en vanaf het bordes heb je een prachtig uitzicht over het Forum Romanum (foto 3,4). Wat is er toch veel moois in Rome te zien!

Palazzo dei Conservatori Capitolijnse wolf Forum Romanum
Tabularium

In het Palazzo Nuevo is het opmerkelijk rustig en dat is verwonderlijk, want er is een prachtige verzameling beeldhouwwerk te zien. Er zijn zalen met de buste van alle keizers (Sala degli Imperiatori) en met de bustes van filosofen (Sala dei Filosofi). Mijn aandacht gaat met name naar de Salone, de grote zaal op de eerste verdieping (foto 5)en de galerij op de eerste verdieping, waar heel mooi beelden te zien zijn. In het Kabinet van Venus staat een prachtige bewaard gebleven beeld van de Capitolijnse Venus (foto 6). Zeker twee uur later verlaat ik de Musei Capitolini en sta ik weer op het Piazza del Campidoglio, te zien op foto 8 met op de achtergrond het Palazzo dei Senatori (senaatspaleis) en op de voorgrond (de kopie van) het imposante ruiterstandbeeld van Marcus Aurelius (keizer in 160-181).

Salone Venus Galerij Piazza del Campidoglio

Ik verlaat het Piazza del Campidoglio aan de voorzijde via de Cordonata. De Cordonata (foto 9) is een mooie trap die werd ontworpen door Michelangelo met aan de bovenzijde de kolossale uit de Romeinse tijd daterende beelden van Castor en Pollux, de tweelingzonen van de god Zeus. Naast de Cordonata loopt een veel steilere trap, waarmee ik de Capitolijn weer beklim. Blijkbaar vinden veel mensen het daar te warm of te laat voor, maar dan mis je de mooie Santa Maria in Aracoeli, een vroegchristelijke kerk (foto 10). De enorm steile trap werd later gebouwd en symboliseert dat het krijgen van genade inspanningen vereist. Dat van die inspanning gold zeker voor het bruidspaar dat in vol ornaat de trappen beklom na mijn bezoek. De kerk is heel mooi en wat heel bijzonder is, de kerk bevat binnen nog de zuilen van de Romeinse tempel die hier eerder stond. Van de kerk vandaan is het een klein eindje lopen naar het dak van het Monumento a Vittorio Emanuel II, een groot wit monument dat eigenlijk misstaat in dit historische gebied. Je hebt wel een mooi uitzicht vanaf het dak (foto 11,12) en ik neem een lekker biertje op het dakterras om even bij te komen. Daarna neem ik voor het Capitool op het Piazza Venezia de bus richting de Engelenburcht.

Cordonata Santa Maria in Aracoeli Uitzicht over Rome Uitzicht over Rome

 

< Terug naar de index             Deel 2 >