Rome (augustus 2009)

Deel 3: Vaticaanstad


maandag 31 augustus

Musei Vaticani (Vaticaanse Musea)

Ook iemand die niet katholiek is zoals ik, is een bezoek aan Vaticaanstad en zeker de Vaticaanse Musea een hoogtepunt. Er is zoveel te zien dat ik een hele dag voor Vaticaanstad had gereserveerd. Ik had de maandag gepland hiervoor omdat het dan rustiger is. De zondag ervoor was de toegang gratis, maar kijk maar eens op deze foto uit april 2007 wat dat betekent! Toch stond er ook nu toen ik om half negen aan kwam bij de Musei Vaticani al een rij van zeker 200 meter. Gelukkig ging de rij snel vooruit en binnen drie kwartier kan ik met mijn audiotour beginnen. (De drukte binnen valt mij enorm mee afgaande op andere reisverslagen: zowel de periode in het jaar als de dag van de week had ik heel goed gekozen.) Dat het zo druk kan zijn bij de Vaticaanse Musea (met meer dan 2 miljoen bezoekers per jaar) is niet verwonderlijk. Dit zijn de grootste musea ter wereld met meer dan 1400 ruimten in 14 musea, waar een route door heen loopt van maar liefst 7 kilometer die eindigt bij de Sixtijnse kapel! De looproute begint bij de Cortile della Pigna, de grote binnenplaats genoemd naar de grote bronzen Romeinse dennenappel. Deze staat op een door Michelangelo ontworpen trap in de drie verdiepingen hoge nis Nicchione (foto 1). Dan bezoek ik het Museo Egizio, het Egyptische museum. Dat vind ik heel interessant en daar breng ik dus geruime tijd door. Er zijn onder andere mooie sarcofagen en mummies (foto 2 en 3). De Galleria Lapidaria gaat net open. Deze hal bevat mooie fresco's en beelden (foto 4-6).

Nicchione, Cortile della Pigna Museo Egizio Museo Egizio Galleria Chiaramonti Galleria Chiaramonti

Ook in het Museo Pio Clementino (Pio-Clementijns museum, foto 7-10) zijn prachtige beelden te zien. Dat geldt zeker voor de binnenplaats Cortile Ortogonale waar een aantal heel bijzondere beelden te zien zijn, zoals de Apollo Belvedere, de Laocoon en het beeld van Perseus met het hoofd van Medusa door Antonio Canova (foto 7). Andere zalen hebben prachtige schilderingen in het plafond. Heel mooi vind ik de Sala delle Muse met de Torso van Belvedere en de Sala Rotondo (foto 10), waar een aantal krachtige en sprekende beelden staan.

Chiaramontimuseum Perseus met het hoofd van Medusa Museo Pio Clementino Museo Pio Clementino Salla del Biga

Vervolgens bezoek ik het Museo Etrusco (Etruskisch museum, foto 11) en loop dan door naar de Galleria dei Candelabri (foto 12) met Griekse en Romeinse sculpturen en mooie plafonds (foto 13,14). Dat van die mooie plafonds geldt eigenlijk voor alle zalen waar ik vervolgens doorheen loop. Via het iets minder interessante Galleria degli Arazii met wandkleden, kom ik in de schitterende Galleria delle Carte Geografiche. Hier zijn in fresco's aan de wand kaarten van de kerkelijke bezittingen en van Italië in de 16e eeuw te zien. En alweer is het plafond (foto 15) zo prachtig beschilderd. Dat is echter nog niets bij wat er komt. Via de Galleria Pio V kom ik namelijk bij de Stanze di Raffaello.

Museo Etrusco Galleria dei Candelabri Galleria dei Candelabri Galleria dei Candelabri P1040696.JPG


Stanze di Rafaello (zalen van Rafaël)

De Stanze di Raffaello (Zalen van Rafaël) tonen het meesterwerk van Raffaello Sanzio. Hij leefde van 1483 tot 1520 toen de Renaissance op zijn hoogtepunt was. Rafaël was een enorm begaafd schilder en werd in het Vaticaan gezien als de belangrijkste schilder na Michelangelo. Hij kreeg de opdracht in het Vaticaan vier zalen te schilderen, maar twee daarvan (de Stanza dell'Incendio en de Sala di Costantino) werden door zijn leerlingen uitgewerkt. De fresco's in de Sala di Costantino (foto 2,3) laten scènes zien uit het leven van Constantijn. De Stanza della Segnatura (foto 4-8) was de bibliotheek van paus Julius II en bevat twee van Raphaello's allerbeste werken: "Het dispuut over het heilige testament" (foto 4) en "De school van Athene" (foto 7). Boven de doorgang is "Parnassus" is te zien (foto 6) en op het plafond (foto 5) zijn dichters te zien. (NB. De link onder de naam van de zalen verwijst naar een uitgebreide beschrijving te vinden op de website van de Vaticaanse Musea.) Alle vier zalen zijn echt meesterwerken en ik neem hier heel ruim de tijd voor. Zeker de Stanza della Segnatura vind ik echt verbluffend mooi. Je blijft je hier verwonderen en ik ben zo enthousiast dat ik almaar foto's blijf maken. Uiteindelijk zal ik deze dag overigens zo'n 350 foto's maken!

Stanze di Rafaello Stanze di Rafaello Stanze di Rafaello Stanze di Rafaello
Stanze di Rafaëllo Stanze di Rafaëllo Stanze di Rafaëllo Stanze di Rafaëllo


Capella Sistina (Sixtijnse Kapel)

Waar je geen foto's mag maken is de Capella Sistina. Via onder andere de Appartamento Borgia en nog een aantal musea kom ik uit bij deze wereldberoemde Sixtijnse kapel en sluit bij aan bij de massa mensen die hier in stilte rond staat te kijken. De Sixtijnse kapel is de zaal waar de bisschoppen in conclaaf komen als er een paus gekozen moet worden, maar het was ooit de privé-kapel van paus Sixtus IV. De zaal bevat de allerbeste werken uit de periode van de Renaissance. De vele wandfresco's zijn gemaakt door verschillende belangrijke schilders als Bitticelli, Pinturicchio, Signorelli en Roselli. De zaal is met name wereldberoemd vanwege de fresco van Het Laatste Oordeel en de plafondfresco's die te zien zijn op onderstaande scan van de ansichtkaart die ik vanuit het Vaticaan naar huis stuurde. Michelangelo lag vier jaar (1508-1512) op zijn rug voor het schitterende plafond waarin hij de schepping uitbeeldde. Het Laatste Oordeel schilderde hij zo'n twintig jaar later. Niet alleen deze schilderingen, maar alle fresco's in de zaal vond ik fantastisch mooi. Ik ben blij dat ik de Sixtijnse Kapel heb kunnen zien: Dit is zo geweldig! Als je geen pijn in je nek zou krijgen, blijf je kijken. Op de website van de Vaticaanse musea kun je trouwens een virtueel bezoek brengen aan de Sixtijnse Kapel en op deze website vind je een uitgebreid overzicht van alle fresco's.

Sixtijnse kapel


Vaticaanse Musea (vervolg)

Na de Sixtijnse Kapel ga ik verder met mijn tocht door de uitgestrekte Vaticaanse Musea en kom in Sixtijnse Hal (foto 1-4) in de Musei della Biblioteca Apostolica Vaticana. De Biblioteca Apostolica Vaticana wordt ook wel de Sixtijnse Bibliotheek genoemd omdat dezelfde paus Sixtus IV die de Sixtijnse Kapel liet bouwen, deze bibliotheek oprichtte. De lange hal die door de bibliotheek terug leidt naar de ingang van de Vaticaanse Musea is versierd met hele mooie fresco's van Cesare Nebbia. Met de Vaticaanse bibliotheek komt er na ongeveer 5 uur een einde aan mijn tour. Ik heb dan nog steeds het idee slechts een klein gedeelte gezien te hebben, maar ik wil ook de St. Pietersbasiliek nog zien. Eerst neem ik echter een late lunch in het restaurant van het museum en verstuur enkele kaarten vanuit het postkantoor van het Vaticaan.

Musei della Biblioteca Apostolica Vaticana Sixtijnse Hal Sixtijnse Hal Sixtijnse Hal Trap naar de uitgang van de Vaticaanse Musea


Koepel van de St. Pieterskerk

Langs de muren van Vaticaanstad loop ik om de Vaticaanse Musea heen naar het Piazza di San Pietro, het Sint Pietersplein. Dit plein ontworpen door Bernini, één van de beroemde kunstenaars uit de 17e eeuw, wordt gezien als een hoogtepunt in de architectuur. Het plein bestaat uit een ellips omgeven door een vier dubbele rij van Dorische zuilen. Op de colonnade staan 140 beelden van heiligen. Op het plein staan twee fonteinen, van Maderno en van Bernini, en een Egyptische obelisk. Het plein is indrukwekkend groot als je hier loopt, groter dan deze op tv lijkt. Net als in de Vaticaanse Musea is het tot mijn verrassing vrij rustig en ik ben dan ook snel door de beveiliging. Aan de hoeveelheid hekken te zien is dat op andere dagen wel eens anders. Ook bij de lift naar de koepel van de St. Pieterskerk is het heel rustig, dus ik besluit eerst omhoog te gaan. Je kan helemaal met de trap, maar ook als je eerst de lift neemt naar het begin van de koepel, is het nog steeds bijna 200 treden klimmen. De lift komt uit op het dak van de St. Pieterskerk waar je naar de achterkant van de 110 meter brede gevel kan lopen. Deze gevel werd ontworpen door Maderno. Op de gevel staan de beelden van Jezus, Johannes de Doper en de apostelen (foto 4).

Colonnade Sint Pietersplein Sint Pietersplein Zwitserse garde Gevel Sint Pietersplein met apostelen St. Pieterskerk

De trap begint naar de top aan de binnenzijde van de koepel (foto 6), die door Michelangelo werd ontworpen. De koepel is inclusief het kruis 136.5 meter hoog en heeft een inwendige diameter van 41.5 meter. Een lange trap die draait aan de binnenzijde van de koepel brengt mij naar de top. Het is maar goed dat het niet druk is, want de trap is smal en je moet scheef lopen met de kromming van de koepel. Het uitzicht is echter bijzonder. Je kijkt uit over Rome (foto 7,8), maar het mooiste uitzicht is dat over het Sint Pietersplein (foto 9). Je ziet goed de mooie structuur van het plein en zijn omgeving en kijkt in een rechte lijn naar de Engelenburcht. Ook de Cortile della Pigna in de Musei Vaticani (foto 10) en de tuinen van het Vaticaan (foto 13) zijn goed te zien.

Koepel van de Sint Pieterskerk Uitzicht over Rome Sint Pietersplein Sint Pietersplein Musei Vaticani
  Uitzicht over Rome Gerard Vaticaanse tuinen


Basilica di San Pietro (Sint Pieterskerk)

Op de plaats waar nu de Sint Pieter staat was ooit het keizerlijke circus waarin de apostel Petrus door de keizer Nero gekruisigd werd. In 326 werd door keizer Constantijn op deze plaats boven het graf van Petrus begonnen met de bouw van de eerste Sint Pieter. Deze raakte vervallen in de loop van de tijd, maar in 1626 opende op dezelfde plaats na een bouw van 120 jaar een nieuwe Sint-Pietersbasiliek en dit is het monumentale gebouw dat er nu staat en de belangrijkste basiliek ter wereld is. De kathedraal is 211 meter lang en 186 meter breed en kan maar liefst 60000 mensen bevatten! Ongeveer alle bekende kunstenaars uit de 16e eeuw hebben aan de kerk meegewerkt en dat heeft geleid tot deze prachtige basiliek. Als je de kerk binnenkomt en het 211 meter lange schip inkijkt (foto 1,2), wordt je gewoon overweldigd door de grootte van de basiliek en de pracht ervan. Rechts van de ingang in de eerste kapel staat Michelangelo's beroemde Pietà van Maria met de dode Jezus (foto 3,4). Het is het enige beeld dat Michelangelo ooit signeerde. Helaas staat het achter kogelvrij glas sinds iemand er ooit de neus afsloeg.

Basilica di San Pietro Schip van de Basilica di San Pietro Michelangelo's Pieta Michelangelo's Pieta Sint-Pieterskerk

De Sint Pieter heeft een prachtig barokken interieur, grotendeels ontworpen door Bernini. Wat direct opvalt als je door het lange schip naar voren loopt, is het grote bronzen baldakijn boven het pauselijk altaar (foto 6,7), ook ontworpen door Bernini. Vlak daarvoor is een dieper gedeelte ontworpen door Maderno met een marmeren trap naar het graf van Petrus en de pauselijke graven daar beneden. Ook het graf van Johannes Paulus II is te vinden in de crypte, die ik nog zal bezoeken. De balustrade rond de ingang van de trap is afgezet met 95 eeuwigdurende kaarsjes (foto 9). Rechts hiervan staat een bronzen beeld van de apostel Petrus (foto 10). De voet van Petrus glimt helemaal omdat veel toeristen en bedevaartgangers de voet aanraken of kussen, waarbij de toeristen dat aanraken dan weer zo nodig uitgebreid op de foto moeten zetten.

Schip van de Basilica di San Pietro Baldakijn van Bernini Voorhof van de Sint Pieter Confessio met trap Beeld van de apostel Petrus

Omhoog kijken is de prachtige koepel van Michelangelo te zien (foto 11). De koepel wordt ondersteund door vier zuilen. In vier zuilen zijn grote nissen aanwezig waarin grote standbeelden te zien. De mooiste vond ik die van St. Helena met het kruis van Jezus (foto 12), de andere drie standbeelden zijn van de heiligen Longinus, Andrea en Veronica. Op de plaats waar elke zuil de koepel raakt, is een mozaïek te zien met een evangelist (foto 13). Op de omtrek van de koepel zelf staat de tekst "Tv es Petrvs et svper hanc petram aedificabo ecclesiam meam. Tibi dabo claves regni caelorvm", (Jij bent Petrus en op deze rots zal ik mijn kerk bouwen, jij zult de sleutels van de hemel dragen), de tekst uit de bijbel waar mee het bestaan van een paus wordt gerechtvaardigd. In het voorste deel van de kerk, de apsis staat de Catedra Petri (foto 14), de Heilige Stoel, gedragen door vier kerkvaderen en ook weer van Bernini. Er is uiteraard nog veel meer te zien, zo staan er maar liefst 395 beelden in de kerk en zijn er 135 mozaïeken. Ik had dus geruime tijd nodig om deze indrukwekkende en immense kathedraal te bewonderen.

Koepel door Michelangelo St. Helena Evangelist Catedra Petri Plafond van de apsis

Als ik de kerk uitloop, kom ik langs de Heilige Deur (foto 17,18), de Porta Santa. Deze deur wordt alleen gebruikt tijdens een Heilig Jaar, voor het laatst in 2000, maar werd ook gebruikt bij het afscheid van Johannes Paulus II in 2005. De 16 bronzen panelen beelden processies uit. Langs deze deur neem ik aan de rechterzijkant de ingang naar de crypte. In de Sint Pieter liggen 147 pausen begraven en een aantal tomben zijn te zien in de crypte onder de kathedraal. Van de tombe van paus Johannes Paulus II mag je geen foto's maken, vreemd genoeg van het graf van Petrus (foto 19) dan weer wel. Het graf van Peter ligt onder het hoofdaltaar van de kerk bij de confessio van Maderno (foto 9 boven). Het graf van paus Johannes Paulus, die hier 8 april 2005 werd bijgezet, wordt bewaakt en er staan of zitten voortdurend mensen te bidden of in gedachten verzonken. Toch wel indrukwekkend! Op foto 20 is het graf van Pius XI te zien.

Plafond St. Pieter Porta Santa Heilige deur Graf van Petrus Graf van Pius XI
  Uitzicht vanaf de trap over het Sint Pietersplein Pauselijke Garde Vooraanzicht, gevel van Maderno

 

< Deel 2       Terug naar de index      Deel 4 >